Nieca\u0142y rok temu na temat tajemniczej natury wszech\u015bwiata wypowiedzia\u0142 si\u0119 Elon Musk, znany przedsi\u0119biorca i za\u0142o\u017cyciel Tesla Motors, SpaceX i PayPal. Stwierdzi\u0142, i\u017c wi\u0119ksze prawdopodobie\u0144stwo jest w tym, \u017ce \u017cyjemy w symulacji ni\u017c w realnym \u015bwiecie.<\/p>\n
\u201e40 lat temu mieli\u015bmy gr\u0119 Pong, dwa prostok\u0105ty i kropk\u0119. Takie kiedy\u015b by\u0142y gry. Teraz, 40 lat p\u00f3\u017aniej, mamy fotorealistyczne, tr\u00f3jwymiarowe symulacje, w kt\u00f3re graj\u0105 miliony ludzi jednocze\u015bnie. Ka\u017cdego roku wirtualne \u015bwiaty staj\u0105 si\u0119 coraz bardziej z\u0142o\u017cone. Niebawem to wirtualna i rozszerzona rzeczywisto\u015b\u0107 b\u0119dzie tak\u0105 gr\u0105. Je\u017celi przyjmiemy, \u017ce jakiekolwiek tempo rozwoju si\u0119 utrzyma, to gry stan\u0105 si\u0119 niemo\u017cliwe do odr\u00f3\u017cnienia od prawdziwej rzeczywisto\u015bci. Mo\u017cliwe, \u017ce \u017cyjemy w jednej z nich\u201d.<\/em><\/p><\/blockquote>\n
<\/span>Taka wypowied\u017a jest do\u015b\u0107 szalona, ale czy hipoteza jest mo\u017cliwa? To radykalne, lecz nie absurdalne pogl\u0105dy. Czy kto\u015b z \u017cyj\u0105cych i uznanych naukowc\u00f3w podziela jego zdanie?
\nTeoria symulacji przypomina opowie\u015bci rodem z literatury science fiction, w my\u015bl kt\u00f3rej wszech\u015bwiat to jedno wielkie oszustwo. Wed\u0142ug niej wszystko, co si\u0119 wok\u00f3\u0142 nas dzieje, jest skomplikowan\u0105 gr\u0105 stworzon\u0105 przez programist\u00f3w \u017cyj\u0105cych w innej rzeczywisto\u015bci. Jednak niekt\u00f3rzy naukowcy traktuj\u0105 t\u0119 hipotez\u0119 powa\u017cnie. Zanim wybuchniecie \u015bmiechem i pos\u0105dzicie mnie o szale\u0144stwo, zastan\u00f3wmy si\u0119 przez moment, co m\u00f3wi\u0105 na ten temat powa\u017cni naukowcy.
\nDavid Brin jest astrofizykiem, pracowa\u0142 dla NASA jako profesor fizyki. Mieszka w po\u0142udniowej Kalifornii. Co ciekawe, jego rodzina pochodzi z Konina. Jest autorem uznanych dzie\u0142 sci-fi. Kwestionuje powszechnie przyj\u0119te teorie na temat narodzin wszech\u015bwiata i robi to w bardzo oryginalny spos\u00f3b.
\nNa potrzeby kosmologii sformu\u0142owano teorie opieraj\u0105ce si\u0119 na za\u0142o\u017ceniu, \u017ce b\u00f3g stworzy\u0142 \u015bwiat ograniczony ramami czasowo-przestrzennymi. Wersje materialistyczne to teoria wielkiego wybuchu oraz teoria strun. Brin s\u0105dzi natomiast, \u017ce \u017cyjemy w symulacji i nie jest odosobniony w tym twierdzeniu.<\/p>\n\u201eZacz\u0119to podejrzewa\u0107, \u017ce jeste\u015bmy bohaterami programu komputerowego, dzi\u0119ki kt\u00f3remu istoty z bli\u017cszej lub dalszej przysz\u0142o\u015bci poznaj\u0105 metody oraz zwyczaje ludzi \u017cyj\u0105cych w dwudziestym pierwszym wieku lub na przestrzeni wszystkich innych wiek\u00f3w. Dowiaduj\u0105 si\u0119 One, jak wygl\u0105da\u0142y kiedy\u015b planety i prymitywni ludzie. Od zarania dziej\u00f3w ludzie s\u0105dzili, \u017ce egzystencja to doznanie metafizyczne. Ciekawe w tym jest to, \u017ce teoria dopuszczaj\u0105ca obecno\u015b\u0107 Boga jest bardziej przyziemna ni\u017c teoria symulacji\u201d.<\/em><\/p>\n
Olaf Stapledon, brytyjski filozof i pisarz, po\u0142\u0105czy\u0142 te wszystkie teorie. Wed\u0142ug niego stw\u00f3rca budowa\u0142 kolejne wszech\u015bwiaty z fizycznych cz\u0105stek elementarnych, szukaj\u0105c r\u00f3wnowagi systemowej. Nie likwidowa\u0142 starych \u201enieudanych\u201d wszech\u015bwiat\u00f3w, wi\u0119c gdy pewien cz\u0142owiek zapyta\u0142 go, dlaczego b\u00f3g ich opu\u015bci\u0142 \u2013 odpowiedzia\u0142: \u201eBo mam za du\u017co pracy\u201d.<\/p>\n
Dzi\u0119ki metaforom umys\u0142 mo\u017ce wkracza\u0107 w nowe rejony, natomiast przeno\u015bnie pozwalaj\u0105 nam poznawa\u0107 \u015bwiat takim, jakim mo\u017ce by\u0107. Je\u017celi wszech\u015bwiat jest r\u00f3\u017cnorodny praktycznie i w niesko\u0144czono\u015bci, to znaczy, \u017ce istnieje gdzie\u015b w nim czarny Donald Trump lub Ty jako jednoro\u017cec. Chocia\u017c nie \u2013 bo Ty to Twoja \u015bwiadomo\u015b\u0107, a tego podobno powieli\u0107 si\u0119 nie da. Przynajmniej tak twierdzi filozofia, a fizyka zaczyna dostarcza\u0107 dowod\u00f3w, \u017ce \u015bwiadomo\u015b\u0107 jest kopiowalna. W ko\u0144cu niesko\u0144czony wszech\u015bwiat powinien zaoferowa\u0107 nam cokolwiek sobie wyobrazimy, tylko gdzie\u015b tam daleko.
\nMetafory dostarczaj\u0105 informacji, dzi\u0119ki kt\u00f3rym eksperymentujemy na poziomie podstawowym, twierdz\u0105c przy tym, \u017ce rzeczywisto\u015b\u0107 mo\u017cna pozna\u0107 tylko empirycznie.
\nNauka pozwala\u0142aby poznawa\u0107 \u015bwiat w ka\u017cdej jego cz\u0119\u015bci, chyba \u017ce \u017cyjemy w symulacji, wtedy wszystko, co widzimy, \u0142\u0105cznie z moleku\u0142ami i neutronami, by\u0142oby aplikacj\u0105 komputerow\u0105. Programi\u015bci, kt\u00f3rzy to zaprojektowali, mogli zostawi\u0107 luki w systemie, kt\u00f3re wykorzystane w odpowiedni spos\u00f3b mog\u0142yby pos\u0142u\u017cy\u0107 do zmiany rzeczywisto\u015bci jak kody w grze lub uprawnienia administratora. Je\u017celi jeste\u015bmy zamkni\u0119ci w symulacji, to szalenie kusz\u0105ca jest my\u015bl, by si\u0119 z niej wydosta\u0107.
\nSzwedzki filozof Nick Bostrom, kierownik Future of Humanity Institute na University of Oxford oraz doktor na London School of Economics, tak\u017ce podchodzi powa\u017cnie do teorii symulowanego wszech\u015bwiata.<\/p>\n\u201eNajpierw wyja\u015bni\u0119, co rozumiem poprzez termin symulacja \u017cycia przodk\u00f3w. Za\u0142\u00f3\u017cmy, \u017ce istnieje cywilizacja zaawansowana technicznie, kt\u00f3ra opracowa\u0142a komputery zdolne obrazowa\u0107, jak wygl\u0105da\u0142o kiedy\u015b \u017cycie. T\u0119 histori\u0119 znamy z filmu \u201eMatrix\u201d. W tej propozycji natomiast umys\u0142y nie zosta\u0142y pod\u0142\u0105czone do komputera, tylko s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 skomplikowanego programu, wiernie symuluj\u0105cego prac\u0119 ludzkiego m\u00f3zgu, kom\u00f3rek nerwowych i synaps. Zwolennicy tej teorii nie chc\u0105 udowodni\u0107, \u017ce \u017cyjemy w symulowanym \u015bwiecie, usi\u0142uj\u0105 natomiast potwierdzi\u0107 jeden z trzech scenariuszy.<\/em>
\nPierwszy zak\u0142ada, \u017ce cywilizacje na poziomie dzisiejszej ludzko\u015bci ulegaj\u0105 samozniszczeniu przed uko\u0144czeniem dojrza\u0142o\u015bci technologicznej, wi\u0119c nie zbli\u017caj\u0105 si\u0119 do technologii wytworzenia komputera mog\u0105cego obliczy\u0107 tak\u0105 symulacj\u0119.<\/em>
\nWed\u0142ug drugiego, istoty w pewnym momencie trac\u0105 zainteresowanie budowaniem symulator\u00f3w przesz\u0142o\u015bci.<\/em>
\nTrzeci za\u015b opiera si\u0119 na za\u0142o\u017ceniu, \u017ce \u017cyjemy w\u0142a\u015bnie w takim programie. To bardzo skrajne przypuszczenia i nie ma innych, je\u017celi teoria symulacji jest s\u0142uszna\u201d.<\/em><\/p>\nJe\u017celi odrzucimy dwa pierwsze scenariusze, mo\u017cemy za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce istniej\u0105 cywilizacje zaawansowane technologiczne, wykorzystuj\u0105ce swoje mo\u017cliwo\u015bci do konstrukcji superkomputera. Istoty te mog\u0105 stworzy\u0107 ogromn\u0105 liczb\u0119 symulacji, przeznaczaj\u0105c na ten cel niewielk\u0105 moc obliczeniow\u0105. Po odrzuceniu dw\u00f3ch pierwszych wersji nale\u017cy przyj\u0105\u0107, \u017ce ludzi \u017cyj\u0105cych w symulacji jest znacznie wi\u0119cej ni\u017c tych, kt\u00f3rzy \u017cyj\u0105 poza ni\u0105. Musieliby\u015bmy wtedy za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce zar\u00f3wno nas, jak i wszystkie osoby zachowuj\u0105ce si\u0119 tak jak my, wytworzy\u0142 komputer, a prawdziwych ludzi jest tylko garstka. Ci, kt\u00f3rzy nas stworzyli, mogliby wydawa\u0107 si\u0119 bogami, ale w rzeczywisto\u015bci nie byliby nimi. Teoria symulacji nie ma za zadanie potwierdzi\u0107 lub obali\u0107 jakichkolwiek argument\u00f3w teistycznych. Jej zadanie to proponowanie mniej radykalnych metod na stworzenie \u015bwiata.
\nRay Kurzweil to ameryka\u0144ski naukowiec, pisarz, futurolog, propagator idei transhumanizmu. Wraz z NASA i Google stworzy\u0142 wydzia\u0142 futurologii na Singularity University. Wyja\u015bnia, co si\u0119 stanie, je\u017celi moc obliczeniowa komputer\u00f3w zbli\u017cy nas do mo\u017cliwo\u015bci sztucznej \u015bwiadomo\u015bci.<\/p>\n\u201eNie wiemy, jaka jest r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy \u015bwiatem rzeczywistym a symulacj\u0105. Filozofowie twierdz\u0105, \u017ce replika inteligencji powoduje tylko symulacj\u0119, ale wed\u0142ug mnie kopia niczym nie ust\u0119puj\u0105ca pierwowzorowi mo\u017ce by\u0107 potraktowana jak orygina\u0142. M\u00f3wi o tym teoria identyczno\u015bci: \u00bbJe\u017celi reprodukcja obiektu na poziomie kwantowym jest identyczna, staje si\u0119 ona tym obiektem\u00ab.<\/em><\/p>\n
Niewykluczone, \u017ce nasza rzeczywisto\u015b\u0107 jest eksperymentem gimnazjalnym jakiej\u015b istoty z bardzo zaawansowanej cywilizacji. Je\u017celi ludzie b\u0119d\u0105 si\u0119 zachowywa\u0107 jak dotychczas, nie wr\u00f3\u017c\u0119 mu dobrej oceny. Mimo wszystko \u017cyjemy w rzeczywisto\u015bci rz\u0105dzonej przez prawa natury oraz okre\u015blone prawa fizyczne. Mo\u017cliwe, \u017ce ten gimnazjalista ingeruje w nasz \u015bwiat i je\u015bliby to potraktowa\u0107 powa\u017cnie, by\u0142by kim\u015b w rodzaju boga, o kt\u00f3rym czytamy w tekstach religijnych. To prawdopodobny scenariusz, przecie\u017c kiedy\u015b inteligencja tak\u017ce ludziom pozwoli stworzy\u0107 wszech\u015bwiaty wirtualne i nimi kierowa\u0107. Mo\u017cliwe te\u017c, \u017ce nasz kosmos to program komputerowy. Ustalili\u015bmy, \u017ce wszech\u015bwiat i prawa fizyczne mo\u017cna odwzorowa\u0107 wzorami kt\u00f3re polegaj\u0105 na matematyce i logice, wi\u0119c teoria wszech\u015bwiata jako maszyny jest wysoce prawdopodobna. Systemy filozoficzne \u015bwiata zachodniego zak\u0142adaj\u0105, \u017ce cz\u0105stki elementarne maj\u0105 form\u0119 materialn\u0105, ale mog\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 do przekazywania informacji. Tak si\u0119 dzieje w przypadku DNA lub wzor\u00f3w chemicznych. M\u00f3wi tak\u017ce o tym teoria strun, najpowa\u017cniejsza dzisiaj teoria na temat budowy wszech\u015bwiata. Niewykluczone, \u017ce moleku\u0142y, protony i elektrony tak naprawd\u0119 stanowi\u0105 odzwierciedlenie jednostek informacyjnych, z kt\u00f3rych sk\u0142ada si\u0119 istota wszech\u015bwiata. Je\u017celi stale si\u0119 zmieniaj\u0105 i s\u0105 modyfikowane komputerowo poprzez symulacj\u0119, to nasz kosmos by\u0142by czym\u015b w rodzaju maszyny\u201d.<\/em><\/p>\n
Czym w\u0142a\u015bciwie s\u0105 ludzie? Zbiorem struktur informacyjnych, czyli atom\u00f3w elektron\u00f3w i innych cz\u0105stek elementarnych. Niekt\u00f3re rodzaje kom\u00f3rek zmieniaj\u0105 si\u0119 po kilku lub kilkunastu dniach. Podobnie jest z liczb\u0105 elektron\u00f3w. Jeszcze niedawno w takim razie sk\u0142ada\u0142em si\u0119 z innych moleku\u0142 ni\u017c teraz. Wprawdzie informacje w nich zawarte uleg\u0142y tak\u017ce zmianie, ale nadal stanowi\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107. Mo\u017cna wi\u0119c powiedzie\u0107, \u017ce to w\u0142a\u015bnie z nich jestem zbudowany. Ray uwa\u017ca, \u017ce nasz wszech\u015bwiat sk\u0142ada si\u0119 ze schemat\u00f3w informacyjnych i trudno mu nie przyzna\u0107 racji. Wed\u0142ug teorii Kurzwella informacje s\u0105 wa\u017cniejsze ni\u017c dow\u00f3d na prawdziw\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107. Wychodzi na to, \u017ce r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy symulacj\u0105, a potencjalnie prawdziwym otaczaj\u0105cym nas \u015bwiatem jest znikoma. Jednak teoria ta zak\u0142ada, \u017ce powstanie sztuczna inteligencja tak silna, aby zasymulowa\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107.
\nPytam Huberta Dreyfusa z Berkley University o krytyk\u0119 sztucznej inteligencji. Sk\u0105d si\u0119 bierze prze\u015bwiadczenie, \u017ce wzrost mocy obliczeniowej komputer\u00f3w przybli\u017ca nas do \u015bwiadomo\u015bci? Dreyfus jest znanym krytykiem SI i twierdzi, \u017ce ona nigdy nie powstanie.<\/p>\n\u201eCa\u0142a historia sztucznej inteligencji to obietnice. Dajcie nam wi\u0119cej mocy, a zrobimy to lepiej. Ci, kt\u00f3rzy wierz\u0105 w big data m\u00f3wi\u0105 tak: \u00bbM\u00f3zg ma miliardy neuron\u00f3w, zr\u00f3bmy co\u015b podobnego, b\u0119dziemy na\u015bladowa\u0107 prac\u0119 m\u00f3zgu\u00ab. To b\u0142\u0119dny argument, bo m\u00f3zg potrzebuje kilku milisekund, nie przetwarza miliard\u00f3w bit\u00f3w w milionowej cz\u0119\u015bci sekundy, jak ju\u017c robi\u0105 to superkomputery. Jakkolwiek m\u00f3zg wytwarza \u015bwiadomo\u015b\u0107, nie zale\u017cy ona od mocy obliczeniowej i nie dzia\u0142a jak superkomputer. Tymczasem zwolennicy sztucznej inteligencji licz\u0105, \u017ce zwi\u0119kszaj\u0105c moc, nagle pojawi si\u0119 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce komputer zacznie dzia\u0142a\u0107 jak m\u00f3zg. Niestety, to si\u0119 nie uda, bo nie ma nadal na to przes\u0142anek. Gdyby tak by\u0142o, zaobserwowaliby\u015bmy odchylenia emergentne\u201d.<\/em><\/p>\n
Teoria sztucznej inteligencji powo\u0142uje si\u0119 na koncepcje masy krytycznej, na pewnym poziomie powinny pojawia\u0107 si\u0119 zjawiska emergentne, czyli jako\u015bciowo odmienne. Dreyfus twierdzi, \u017ce jest uproszczenie i nie ma to w zasadzie \u017cadnego zwi\u0105zku z tym, co ju\u017c wiemy o pracy m\u00f3zgu lub komputerach i masach krytycznych. Silna sztuczna inteligencja nadal nie istnieje. M\u00f3zg nie osi\u0105gn\u0105\u0142 \u015bwiadomo\u015bci na zasadach masy krytycznej tylko za spraw\u0105 ewolucji. Zdaniem Dreyfusa oczekiwanie na osi\u0105gni\u0119cie masy krytycznej przez superkomputery to stracony czas, bo nic si\u0119 nie stanie. Twierdzi r\u00f3wnie\u017c, \u017ce neuronauka powinna skupi\u0107 si\u0119 na m\u00f3zgu i jego pracy, kt\u00f3ry jest powolny, ale tak\u017ce ma co\u015b, czego nigdy komputery nie b\u0119d\u0105 mia\u0142y \u2013 \u015bwiadomo\u015b\u0107.
\nCzym w takim razie jest nieuchwytny pierwiastek \u015bwiadomo\u015bci, kt\u00f3ry zbli\u017cy\u0142by nas do konstruowania supersymulacji? George Lakoff, j\u0119zykoznawca ameryka\u0144ski i profesor na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley, specjalizuje si\u0119 w dziedzinie lingwistyki kognitywnej. Wyja\u015bnia, czym jest \u015bwiadomo\u015b\u0107. Nazywa j\u0105 wcielonym umys\u0142em.<\/p>\n\u201e\u015awiadomo\u015b\u0107 nie jest umys\u0142em. Ma ona wiele sk\u0142adowych, jedn\u0105 z nich jest uwaga, inn\u0105 pami\u0119\u0107, wa\u017cna jest tak\u017ce jedno\u015b\u0107 \u015bwiadomo\u015bci. Wiemy, \u017ce r\u00f3\u017cne cz\u0119\u015bci m\u00f3zgu wykonuj\u0105 poszczeg\u00f3lne obliczenia. Po\u0142\u0105czenia neuronowe zapewniaj\u0105 mu jedno\u015b\u0107 \u015bwiadomo\u015bci. Zwi\u0105zek my\u015bli z cia\u0142em polega na tym, \u017ce m\u00f3zg kieruje prac\u0105 organizmu. Ka\u017cde poj\u0119cie i wyobra\u017cenie znajduje odbicie w m\u00f3zgu, ale sam m\u00f3zg ich nie generuje. \u0179r\u00f3d\u0142em my\u015bli i poj\u0119\u0107 s\u0105 bod\u017ace przekazywane przez cia\u0142o. Pytanie brzmi, jak to wszystko dzia\u0142a? Kognitywistyka i neuronauka m\u00f3wi, \u017ce system wyobra\u017ce\u0144 nie odzwierciedla dok\u0142adnie rzeczywisto\u015bci zewn\u0119trznej. We\u017amy na przyk\u0142ad fizjologi\u0119 postrzegania barw. Kolor nie jest kategori\u0105 odnosz\u0105c\u0105 si\u0119 do \u015bwiata zewn\u0119trznego, to m\u00f3zg i organy zmys\u0142\u00f3w przypisuj\u0105 obiektom barwy. Kolor sam w sobie nie istnieje, poza naszym organizmem. Kategorie, w kt\u00f3rych postrzegamy \u015bwiat s\u0105 pochodn\u0105 naszych cia\u0142. Na razie nauka nie potrafi odpowiedzie\u0107 na dwa pytania zwi\u0105zane ze \u015bwiadomo\u015bci\u0105. Nie umiemy powiedzie\u0107, co znaczy by\u0107 \u015bwiadomym i nie mamy poj\u0119cia, jak modelowa\u0107 ten stan. Drugie pytanie dotyczy quali\u00f3w subiektywnych tre\u015bci naszych umys\u0142\u00f3w. Nie wiemy, dlaczego czerwie\u0144 r\u00f3\u017cni si\u0119 od zieleni i dlaczego wiolonczela brzmi inaczej ni\u017c fortepian. By\u0107 mo\u017ce nasz umys\u0142 nigdy nie pojmie tych aspekt\u00f3w, a s\u0105 one kluczowe do wiedzy o \u015bwiadomo\u015bci, co za tym idzie zbudowania te\u017c jej modelu\u201d.<\/em><\/p>\n
W filmie \u201eMatrix\u201d g\u0142\u00f3wny bohater stoi przed wyborem wzi\u0119cia tabletki. Czerwona uwalnia go od Matrixa i symulacji, dzi\u0119ki czemu mo\u017ce ogl\u0105da\u0107 ponury, ale prawdziwy \u015bwiat. Wyb\u00f3r niebieskiej pozostawia go w symulacji. Czerwona tabletka sta\u0142a si\u0119 ikon\u0105 popkultury jako odzwierciedlenie \u015bwiadomego \u017cycia i wolno\u015bci od otoczenia. Ju\u017c za chwil\u0119 mo\u017cemy doj\u015b\u0107 do momentu, w kt\u00f3rym tak\u0105 symulacj\u0119 ludzko\u015b\u0107 sama odpali. Je\u017celi \u017cyjemy w symulacji, to mo\u017ce w\u0142a\u015bnie \u015bwiadomo\u015b\u0107 jest systemem zabezpieczenia przed zagnie\u017cd\u017ceniem symulacji w symulacji. A wy, kt\u00f3r\u0105 tabletk\u0119 by\u015bcie wzi\u0119li?<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/article>\n
[vc_row][vc_column][vc_column_text] O hipotezie \u017cycia w symulacji, czyli jaka jest mo\u017cliwo\u015b\u0107, \u017ce \u017cyjesz w superkomputerze. Nieca\u0142y rok temu na temat tajemniczej natury wszech\u015bwiata wypowiedzia\u0142 si\u0119 Elon Musk, znany przedsi\u0119biorca i za\u0142o\u017cyciel Tesla Motors, SpaceX i PayPal. Stwierdzi\u0142, i\u017c wi\u0119ksze prawdopodobie\u0144stwo jest w tym, \u017ce \u017cyjemy w symulacji ni\u017c w realnym \u015bwiecie.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3119,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[82,83,81],"tags":[88,84,86,87,85],"class_list":["post-2616","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ai","category-sztuczna-inteligencja","category-technologia","tag-bot","tag-ai","tag-chat","tag-chatgpt","tag-sztucznainteligencja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kiljanski.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2616","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kiljanski.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kiljanski.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kiljanski.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kiljanski.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2616"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/kiljanski.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2616\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3118,"href":"https:\/\/kiljanski.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2616\/revisions\/3118"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kiljanski.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3119"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kiljanski.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2616"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kiljanski.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2616"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kiljanski.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2616"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}